Zapraszamy do galerii

Statystyki

109785
Dzisiaj
Wczoraj
W tym tygodniu
W tym miesiącu
Wszyskie
16
387
1037
16
109785
Twoje IP: 54.234.244.98
Data: 2014-10-01

FaceBook-Twitter-GooglePlus

Goście Online

Odwiedza nas 1 gość oraz 0 użytkowników.

Biblioterapia

„Książka uczy cię zastanowić się nad życiem i jego

sprawami, prowadzi cię jakby za rękę przez wądole

i mielizny, żebyś nie błądził, ścieżki twoje prostuje,

a przede wszystkim uczy cię radości życia.”

Gustaw Flaubert

 

HISTORIA BIBLIOTERAPII

Pojęcie biblioterapii sięga korzeniami czasów starożytnych. W bibliotece w Aleksandrii widniały już słowa: „Lekarstwo na umysł”.

Biblioterapia jako dyscyplina naukowa nie ma długiej tradycji, choć - jak podaje bibliotekoznawca Lidia Ippoldt - termin ten pojawił się po raz pierwszy w Polsce już w latach trzydziestych dwudziestego wieku; określano nim "działalność terapeutyczną, w której główne narzędzia działania stanowi książka".

Wyjaśnienie dwóch greckich słów : biblion - książka i therapeo - leczę tworzy najprostszą definicję biblioterapii: leczenie książką.

Biblioterapia według E. Tomasik jest zamierzonym działaniem przy wykorzystaniu książek lub materiałów niedrukowanych (obrazów, filmów itp.) prowadzącym do realizacji celów rewalidacyjnych, resocjalizacyjnych, profilaktycznych i ogólnorozwojowych. Według Ireny Boreckiej - wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Biblioterapeutycznego - jest to proces terapeutyczny, w którym odpowiednio wyselekcjonowane i przystosowane materiały czytelnicze stosuje się jako środek wspierający proces leczniczy i wychowawczy.

 

CELE I ZADANIA BIBLIOTERAPII

  • pomaga pokonać problemy,
  • podaje wzorce zachowań i nadaje im znaczenie,
  • koryguje emocjonalnie zaburzone zachowania,
  • integruje osoby niepełnosprawne i nieprzystosowane społecznie,
  • niesie ulgę w cierpieniu,
  • wzmacnia poczucie własnej wartości,
  • przygotowuje do pełnienia ważnych ról,
  • akceptuje siebie i własną sytuację,
  • zmniejsza strach, lęk, stres, łagodzi agresję,
  • wzmacnia motywację do uczenia się,
  • pomaga w uaktywnianiu siebie,
  • pomaga w procesie rozwoju,
  • pomaga samotnym, nieśmiałym, zakompleksionym, mało aktywnym.

 

PODZIAŁ BIBLIOTERAPII

➢ instytucjonalna

  •  oznacza zastosowanie literatury przede wszystkim dydaktycznej, do potrzeb indywidualnego, „zinstytucjonalizowanego” pacjenta;
  • jej celem jest informowanie chorego i zapewnianie mu odpowiedniej rekreacji;
  • prowadzą ją najczęściej lekarze, stosując niekiedy także tzw. materiały wglądowe” (z zakresu biblioterapii klinicznej);

➢ kliniczna

  • polega na stosowaniu literatury, głównie wyobrażeniowej;
  • dotyczy grupy pacjentów z problemami emocjonalnymi lub behawioralnymi;
  • głównym celem jest uzyskanie przez pacjenta zdolności „wglądu” w siebie, co ma doprowadzić do zmiany jego sytuacji psychicznej;
  • zajęcia prowadzą lekarze wspólnie z bibliotekarzami;
  • pacjenci uczestniczą w tych zajęciach dobrowolnie;
  • zajęcia mogą być prowadzone zarówno w placówce leczniczej jak i poza nią, np. w środowisku rodzinnym lub społecznym pacjenta;

➢ wychowawcza (rozwojowa)

  • stosuje się książki (materiały) wyobrażeniowe i dydaktyczne dostosowane do potrzeb użytkowników zdrowych w sensie fizycznym i psychicznym, ale mających do rozwiązania jakieś istotne dla nich problemy;
  • zajęcia biblioterapeutyczne mogą odbywać się w sali szpitalnej, sanatoryjnej, więziennej, w szkole i różnych typach świetlic oraz w domu pacjenta;

 

PODSTAWOWE TECHNIKI BIBLIOTERAPEUTYCZNE

Podstawowe techniki biblioterapeutyczne, stosowane w zależności od założonych celów, poruszanego problemu, składu uczestniczącej grupy, przewidzianych efektów, miejsca i czasu zajęć to:

  • głośne, samodzielne czytanie tekstów przez dzieci;
  • czytanie wyselekcjonowanych tekstów przez prowadzącego;
  • słuchanie tekstów biblioterapeutycznych o charakterze relaksacyjnym lub aktywizującym;
  • dyskusja nad czytanym utworem (czasami zdarza się, że mówienie o książce jest pretekstem do innej rozmowy, jest wstępnym elementem terapii poprzedzającym poruszenie problemów bliższych uczestnikom niż te, o których traktuje utwór);
  • pisanie listu do bohatera literackiego;
  • wymyślanie innego zakończenia utworu;
  • wchodzenie w rolę wybranego bohatera i przedstawienie scenek (drama) inspirowanych sytuacją literacką;
  • wykonywanie ilustracji do czytanego utworu obrazującej jego nastrój;
  • wykonywanie prac plastycznych ilustrujących emocje dzieci wywołane czytanym utworem;
  • mandala, czyli buddyjska technika uspokajająca, która ma wywołać refleksję oraz poprawić koncentrację, która doskonale spełnia również rolę integracyjną grupy i pobudza do pracy twórczej (malowanie, rysowanie, usypywanie z piasku, kasztanów, patyczków, grochu itp., mandale można stosować nie tylko w klasie, ale również w terenie, np. podczas zajęć na boisku szkolnym lub na wycieczce).

 

ETAPY PROCESU BIBLIOTERAPEUTYCZNEGO

  • diagnoza - zarówno rozpoznanie problemów pacjenta (wychowanka), jak i przewidywanie skutków planowanego działania terapeutycznego;
  • dobór literatury ściśle związany z daną sytuacją terapeutyczną,
  • postępowanie terapeutyczno-wychowawcze - czytanie indywidualne lub zbiorowe (niekiedy tylko słuchanie) wzbogacone dodatkowymi formami pracy - którego celem jest wywarcie odpowiedniego wpływu na pacjenta (wychowanka), to znaczy:

-       identyfikacja odbiorcy z bohaterem literackim lub sytuacją;
-       refleksja odbiorcy nad czytanym tekstem, samym sobą i sytuacją, w jakiej aktualnie się znajduje;
-       katharsis - rodzaj „oczyszczenia”, odreagowania;
-       wgląd w samego siebie;
-       zmiana w postawach i zachowaniu.

 

ZASADY ZAJĘĆ

W trakcie zajęć należy przestrzegać ogólnych zasad:

  • całkowitej dobrowolności uczestnictwa w zajęciach;
  • dostosowania poziomu i tempa zajęć do psychicznych i fizycznych możliwości dziecka (wykorzystywać elementy muzykoterapii i arteterapii);
  • zajęcia rozpoczynać zajęciami integracyjnymi,
  • nie wolno oceniać uczestników, każdy ma prawo zachować swoją postawę. Wcześniej zawieramy kontrakt, gdy dziecko go złamie, łagodnie zwracamy uwagę;
  • zajęcia wzbudzające zainteresowanie można przedłużyć w czasie, aby uczestnicy mogli się do końca wypowiedzieć na swój temat.

 

ZALETY BIBLIOTERAPII

  • wspomaga komunikację w wielu sytuacjach pielęgnacji i opieki;
  • pobudza do rozmowy, do posiadania inicjatywy w tym zakresie;
  • napełnia życiem kontakty pomiędzy fachowo pomagającym a jego podopiecznym;
  • ułatwia otwarte dyskutowanie o różnorakich problemach;
  • jest ważnym elementem w pracy nad biografią pacjenta, bo „przenoszą w czasie” do jego młodości;
  • pomaga w delikatnym przekazywaniu wskazówek o koniecznych zmianach w zachowaniu, w ramach pedagogiki dzieci i dorosłych;
  • odpręża , uspokaja, odwraca uwagę od czynników wywołujących stres;
  • przypomina o zarzuconym nawyku czytania, sensownie wypełniającym czas osoby trwale niepełnosprawnej lub przewlekle chorej;
  • kształtuje właściwe postawy u osób niepełnosprawnych;
  • pomaga w akceptacji swojej osoby;
  • eliminuje postawę roszczeniową wobec otoczenia;
  • eliminuje zachowania agresywne;
  • odkrywa siebie i obdarowuje otoczenie własnymi bardzo często wielkimi wartościami;
  • oddziałuje na postawy społeczne względem osób niepełnosprawnych,;
  • rozwija osobowość twórczą po przez prezentowanie literackich wzorców osobowych godnych naśladowania;
  • wzbogaca wiedzę, język, zdolność rozumienia pojęć moralnych i rozwój uczuć.

  

PRZYKŁADY TEKSTÓW

Przykłady lektur w oparciu, o które można budować zajęcia na określony temat:

Autor - Tytuł - Temat

M. Strzałkowska – „Wiersze, że aż strach” - lęk przed ciemnością.

M. Musierowicz – „Bijacz” - agresja.

T. Kubiak – „Nadąsany gołąb” - złość.

M. Jaworczakowa – „Oto jest Kasia” - zazdrość.

M. Orłoń – „Odmieniec” - odrzucenie dziecka przez klasę.

J. Korczakowska – „Spotkanie nad morzem” - niepełnosprawność.

L.M .Montgomery – „Ania z Zielonego Wzgórza” - uczucia, ich wyrażanie.

C. Colodi – „Pinokio” - niepowodzenia w nauce szkolnej.

F.H. Burnett – „Mała księżniczka” - radzenie sobie ze smutkiem.

E. Meyer-Glitza – „Wiadomość od taty” - rozstania, utrata bliskiej osoby.

Terapia przez baśń - stosowana najczęściej do pracy z dziećmi w wieku 4-9 lat. Dzięki niej wzbogacany jest świat wewnętrzny dziecka, gdyż baśń łączy w sobie elementy świata realnego i fikcyjnego. W każdej baśni eksponuje się wartości moralne, poprzez jednoznaczne pokazanie, kogo i za co spotyka nagroda lub kara.

 Przykłady baśni poruszających określony problem:

 Baśń - Określony problem

 Brzydkie kaczątko” - brak akceptacji dla „inności”.

„Kopciuszek” - rywalizacja rodzeństwa, brak miłości i uznania.

„Szewczyk Dratewka” - pochwała odwagi i sprytu.

„Jaś i Małgosia” - lęk przed porzuceniem.

„O dwóch Dorotkach, Koguciku i Zajączku” - napiętnowanie lenistwa i nieposłuszeństwa.

„Kot w butach” - złe relacje między rodzeństwem.

baśń polska: „Szczęście” - odkrywanie własnych talentów i możliwości.

baśń polska: „Jak mazurska baba przechytrzyła diabła” - wartość przyjaźni.

baśń polska: „O dobrym przewoźniku i dwóch siostrach rusałkach” - bezinteresowność.

baśń baszkirska: „Wdzięczny zając” - potrzeba wzajemnej pomocy.

 

Bajka jest utworem, który rozwija i kształtuje osobowość dziecka. Przez pryzmat bajki dziecko poznaje świat, przenosi się w inne środowisko, poznaje normy moralne i zachowania, rozwija wyobraźnię.

Rodzaje bajek:

  • bajka psychoedukacyjna - ma na celu wprowadzenie zmian w zachowaniu dziecka, czyli rozszerzenie repertuaru zachowań. Dziecko poznaje bohatera, który ma podobny problem i zdobywa wzory jego rozwiązania, uczy się postępowania w trudnej sytuacji, rozszerza swoją samoświadomość.

Przykłady

Bajka - Określony problem.

„Bajka o pajączku” - odrzucenie ucznia przez grupę.

„Bajka o mróweczce” - niepowodzenia w nauce szkolnej.

„Bajka o dwóch ołówkach” - potrzeba przyjaźni.

  • bajka psychoterapeutyczna - jest dłuższa w przeciwieństwie do poprzednich bajek, ma rozbudowaną fabułę. Jej zadaniem jest obniżanie lęku

Cele bajki:

- zastępczo zaspokaja potrzeby (kompensacja), dowartościowania;

- daje wsparcie przez zrozumienie i akceptację, buduje pozytywne emocje, nadzieję i przyjaźń;

- przekazuję odpowiednią wiedzę o sytuacji lękotwórczej i wskazuje sposoby radzenia sobie w danej sytuacji.

 

Przykłady:

Bajka - Określony problem

„Ufuś” - lęk przed chorobą i cierpieniem.

„Księżycowy domek” - lęk przed przemocą w domu.

„Pewnego późnego popołudnia” - lęk przed niezaspokojeniem potrzeby akceptacji, osamotnienia w rodzinie.

„Wesoły Pufcio” - lęk przed kompromitacją.

„Mrok i jego przyjaciele” - lęk przed nieznanym otoczeniem.

 

Osoba prowadząca  zajęcia:  Anita Skibińska

 

  • biblioterapia2002
  • biblioterapia2004
  • biblioterapia2003
  • biblioterapia2001

Simple Image Gallery Extended